door Ton Ouwehand
Hij is geen schrijver die bij mij het gevoel oproept dat ik alles van hem moet lezen. Maar de interviews die Adriaan van Dis begin dit jaar gaf ter promotie van zijn nieuwe boek Alles voor de reis deden me walgen. Met een roman wilde hij duidelijk maken dat hij bijna 38 jaar zijn leven deelde met de vrouw van Wim T. Schippers. Hoewel ze tot haar dood met Schippers getrouwd is gebleven, vindt Van Dis dat hij met een roman duidelijk moet maken dat Ellen Jens eigenlijk voor hem had gekozen. Dit boek hoefde ik niet te lezen, nam ik me voor. En ik betreurde het dat het een bestseller werd.
Een half jaar na het verschijnen overleed Wim T. Schippers. De kunstenaar/tv- en radiomaker van wie ik wel alles wil horen, zien en lezen. Max Pam schreef in de Volkskrant een liefdevolle column over Schippers. Het ging niet meer met hem, schrijft hij. Wim verfde zijn haar niet meer. En Pam woonde een klassiek concert bij waar Schippers verteller was en Pam moest constateren dat het jammerlijk mislukte. Wim zat in zak en as, zegt Pam. Zijn vrouw was gestorven en over haar was – onder het mom van een roman – ‘een rotboek’ verschenen.
Silvia Witteman schreef in Het Parool een column waarin ze zegt dat ze Van Dis’ roman met stijgende afkeer heeft gelezen, alvorens ze een nog nadrukkelijker verband legt tussen genoemd ‘rotboek’ en de dood van Wim T. Schippers. In een reactie laat Theodor Holman weten dat hij die mening ook is toegedaan.
Een groot kunstenaar, een briljante geest is heengegaan. Hij wist met wie zijn vrouw vreemd ging. En gek, nog voor Jens en Van Dis een relatie kregen laat Schippers in 1984 Van Dis al opdraven in een aflevering van zijn tv-serie ‘Op zoek naar Yolanda’. Als zichzelf duikt de latere schrijver van het ‘rotboek’ op in de cafetaria van Boy Bensdorp. Een van de klanten merkt op dat Ivo Niehe in de zaak is geweest. Nee, die was het niet, weet een ander. Die heeft steil haar.
In de dramady-serie ‘We zijn weer thuis’, (1991) wijdt Schippers een hele aflevering aan Adriaan van Dis.
De serie draait om de weduwe Nel van der Hoed-Smulders (Truus Dekker) die samenwoont met haar drie volwassen zoons, die allen een andere vader hebben: Thijs van der Hoed (Dick van den Toorn), Govert Zwanenpark (Kenneth Herdigein) en Simon Raaspit (Wim T. Schippers). De zoons erven elk een miljoen, maar ze moeten bij hun moeder blijven wonen vanwege een clausule in het testament van de laatste echtgenoot van de weduwe.
‘Du moment een van mijn jongens zonder mijn uitdrukkelijke toestemming het ouderlijk huis verlaat, verspeelt hij daarmee het hem toegedachte deel van het onder mijn bewindvoering vallende legaat.’
De serie werd tussen 1989 en 1994 uitgezonden door de VPRO. De titel van aflevering 22, ‘Water in wijn’, is een rechtstreekse verwijzing naar het Nieuwe Testament, de bruiloft te Kana, waarin Jezus water in wijn verandert. Je zou de titel kunnen duiden als ‘Jezus, Van Dis’.
In deze aflevering heeft Nel van der Hoed-Smulders een boek geschreven en daarom heeft ze een uitnodiging voor het programma Hier is… Adriaan van Dis.
De aflevering begint ermee dat het hele gezin aan de ontbijttafel vierstemmig de tune van het boekenprogramma zit te zingen. Nel stelt voor dat ze hun versie van You talk to much als verrassing live in de uitzending gaan zingen. En dan merkt Thijs op dat het jammer is dat ze er geen cd’tje van hebben gemaakt ‘dan kunnen we daar mooi playbacken, dat is nog echter.’
Wim T. Schippers oefent met zijn moeder hoe ze straks moet opkomen bij Van Dis en kondigt in keurig pak met stropdas zijn moeder aan in steeds vastlopende volzinnen. De hele aflevering werkt naar de finale waarin Nel inderdaad bij Van Dis in De IJsbreker aanschuift. Alle gewoontes, hebbelijkheden en onhebbelijkheden van Van Dis laat Schippers zowel subtiel als minder subtiel voorbij komen. Met de kennis van nu het terugkijken meer dan waard. Zeker als je bedenkt dat Ellen Jens de producent en regisseur van We zijn weer thuis is, maar ook die van Hier is…Adriaan van Dis.
https://www.youtube.com/watch?v=FlQdiDviZfs
foto Wim T. Schippers: Marcel Douwe Dekker / Wikimedia Commons
