J’accuse. Veertig Nederlandse, Vlaamse én internationale schrijvers spreken zich in het boek J’accuse uit tegen het uitwissen van de Palestijnen. Omdat stil blijven geen optie is. ‘Dit boek komt veel en veel te laat’, schrijft mede-samensteller Teddy Tops in het voorwoord. ‘Maar het is er, onherroepelijk. Voor hen die nog steeds niet gehoord worden, hebben wij, veertig schrijvers uit verschillende landen, zorgvuldig onze woorden proberen af te wegen.’
Met toestemming van de samenstellers en de auteur publiceert Vers Twee de bijdrage van Manon Uphoff.
door Manon Uphoff
Blue is the sky, blue is the sky
Where no birds but bullets fly
Stop asking why
Repeat this lullaby.
(Manon Uphoff)
‘We hebben geen andere keuze dan onze activiteiten te staken omdat onze klinieken zijn omsingeld door Israëlische troepen.
(Artsen zonder Grenzen, 26 september 2025)
‘Netanyahu zegt in de vn dat Israël “het werk in Gaza moet afmaken”, nadat tientallen afgevaardigden de zaal verlaten uit protest.’
(The Guardian, 26 september 2025)
‘The old world is dying, and the new world struggles to be born; now is the time of monsters.’
(Antonio Gramsci)
137 Palestijnse kinderen die op de wachtlijst stonden om geëvacueerd te worden, zijn overleden.
Van Campen: ‘Ik twijfel er geen moment aan dat ons zorgsysteem dat niet aan zou kunnen. Alleen de vvd vraagt zich af hoe we met de 25 miljoen die nog op de plank ligt kunnen helpen.’
(Tweede Kamer, 25 september 2025)
‘vvd be like: wat fijn! Het probleem entlösst zichzelf.’
(Brechtje Paardekooper, 26 september 2025)
‘Massale vlucht uit Gaza-stad: woekerprijzen, geen hygiëne en amper opvang. Israël begeleidt de “evacuatie” van de stad met luchtaanvallen, beschietingen en explosies.’
(nrc, 24 september 2025)
‘Hulp aan ernstig zieke en gewonde kinderen uit Gaza door de Tweede Kamer verworpen met 75-74. Zo’n hele kleine daad van medemenselijkheid. Om te huilen, echt.’
(Femke Halsema, 18 september 2025)
‘Nederlandse ziekenhuizen kunnen en willen ernstig zieke of gewonde Gazaanse kinderen helpen, maar het kabinet is tegen. Adviescommissie maant kabinet: bij dreigende genocide is Nederland verplicht te handelen.’
(de Volkskrant, 6 augustus 2025)
‘Het College voor de Rechten van de Mens roept de Nederlandse regering op om druk op Israël verder op te voeren.’
(nrc, 5 augustus 2025)
‘In 95 van de meer dan 160 onderzochte gevallen was het kind in het hoofd of de borst geschoten. In 59 daarvan spraken we direct met ooggetuigen of mensenrechtenorganisaties.’
(bbc, 1 augustus 2025)
‘De Tweede Kamer keert niet terug van reces voor debat over Gaza.’
(nos, 23 juli 2025)
‘Het Rode Kruis roept de Nederlandse politiek en wereldleiders op tot méér actie.’
(Persbericht van het Nederlandse Rode Kruis, 23 juli 2025)
‘De Israëlische uithongeringscampagne van Gaza bereikt een kritiek punt. Ook fotograaf Bashar Taleb, die onder meer voor nrc werkt, staakt vanwege de honger zijn werkzaamheden.’
(nrc, 22 juli 2025)
—
Ik dacht vannacht: er moet een tekst of beeld te maken zijn waarin de lagen van geweld zichtbaar worden, in een handzame afbeelding of heldere opsomming.
Van de harde metalen schil van een bom, met het chemische spul erin, naar de etherische laag van het luchtruim – de wolken en het eindeloze blauw daartussen – tot de uiterst dunne huid van het grijsgroene of bleekwitte canvas van tenten; met daarbinnen de fijne schilletjes van katoenen hemdjes of T-shirts, mogelijk met synthetische opdruk; en daaronder de tere lagen van menselijke huid: opperhuid, lederhuid, bindweefsel, de laag van spieren en pezen, bloedvaten, botten, organen daar weer binnen.
Het moet mogelijk zijn dit in een logisch beeld te vatten, in een heldere opsomming weer te geven – en dan pas de strafregels te schrijven:
En ik moet dit goedvinden.
En ik moet dit goedvinden.
En ik moet dit goedvinden.
Ik denk niet dat de schok van wat onze regering toestaat mij ooit zal verlaten.
We zijn gegijzeld door de eu, door onze eigen dubbel-demissionaire Nederlandse overheid – die zich niets aantrekt van de volkerenmoord die zich onder haar toeziend oog voltrekt. Met dezelfde onverschilligheid dwingt ze ons, haar burgers, tot een afschuwelijke rol: machteloze toeschouwers die moeten toekijken terwijl ze weten en be-
grijpen wat er gebeurt.
Slechts negen maanden Trump – en overal zijn de monsters verschenen. Maanden waarin het portaal naar een afgrondelijke wereld wagenwijd is geopend. Vele bereidwillige handen maken licht werk. In die afgrond is alles scherp zichtbaar geworden.
Het boek van de waanzinnige aantastingen van rechtsstaat en democratie is zo dik dat ik er tot het einde van mijn leven in kan lezen. Het duisterste, onvergeeflijkste hoofd stuk draagt de naam Gaza.
Wij, door nalatige overheden gedwongen te blijven zitten op de tribune, kunnen lawaai maken, protesteren, aanklagen. Blijven hopen op een internationale opstand. Dat de rode lijnen, getrokken door de vs en in de eu, door honderdduizenden mensen, samen één kloppende ader vormen. Dat we luid kenbaar maken dat we alles onthouden en zien. Dat we onze falende leiders dit tot aan het einde van hun leven zullen nadragen en ze ter verantwoording zullen roepen. Dat we binnen afzienbare tijd betere vertegenwoordigers zullen kiezen. Dat we in ieder geval, in onze machte-loosheid, niet stil zullen zijn.
We lijden aan een morele verwonding wanneer er van ons wordt gevraagd passief te blijven, zelfs op momenten dat we zonder moeite in actie zouden kunnen komen en het lijden zouden kunnen verlichten. Soms kost het zelfs meer energie om passief te blijven dan om te handelen volgens onze eerste menselijke impuls om te helpen – en moeten we al onze kracht gebruiken om de gevoelens van schaamte, pijn en machteloosheid te onderdrukken die voortkomen uit het feit dat we niet humaan mógen handelen.
We worden gedwongen deze nalatigheid te vertalen en te interpreteren als de juiste manier.
Ik zal het onze overheid nooit vergeven dat ze deze houding tot kern van haar beleid heeft gemaakt – een beleid dat van haar bevolking monsters wil maken. Een overheid die denkt dat dit eenvoudig is: een kwestie van doorduwen, van leugens en lafheid verspreiden.
We moeten laten zien dat het zwaar is, dat het niet lukt, dat het onmogelijk is.
Nu is de tijd om te krijsen als vogels – als de zwerm die we zijn.
MANON UPHOFF is een gelauwerd schrijver, scenarist en beeldend kunstenaar, oud-voorzitter van pen Nederland en lid van de Akademie
van Kunsten. In januari 2025 verscheen haar verhalenbundel Laat me binnen (uitgeverij Querido).
J’accuse.
Met bijdragen van Fatena Al-Ghorra, Haroon Ali, Ghayath Almadhoun, Asmae Amaddaou, Karin Amatmoekrim, Asmaa Azaizeh, Yousra Benfquih, Maurits de Bruijn, Saskia De Coster, Koert Debeuf, Mahmoud Darwish, Annie Ernaux, Alicja Gescinska, Nan Goldin, Isabella Hammad, Lotfi El Hamidi, Amal Helles, Anne-Lot Hoek, Malou Holshuijsen, Roxane van Iperen, Rashid Khalidi, Safae el Khannoussi, Rachida Lamrabet, Édouard Louis, Nisrine Mbarki Ben Ayad, Benjamin Moser, Esther van der Most, Alma Mustafić, Ramsey Nasr, Joost Oomen, Max Porter, David Van Reybrouck, Aya Sabi, Salih El Saddy, Alfred Schaffer, Adania Shibli, Sheila Sitalsing, Angelo Tijssens, Teddy Tops, Manon Uphoff, Peter Verhelst, Lisa Weeda en Gijs Wilbrink.
224 p’s, 19.99 euro. De Bezige Bij.
De volledige opbrengst van dit boek gaat naar Plant een Olijfboom, een initiatief dat duurzame hoop plant op Palestijnse grond.