Zonder nieuw album, maar gewoon omdat live spelen zo lekker is met zo’n ruim repertoire om uit te kiezen, was Wilco weer eens op tournee. Vanaf het eerste moment in de Vereeniging in Nijmegen kon het optreden al niet meer stuk.
door Theo Hakkert
Wilco kwam naar Nijmegen, zag en overwon. Omdat de eerste klap een daalder waard blijft, was de inzet stevig. Handshake Drugs knalde de verblufte zaal in, het geluid klonk meteen goed, niets hoefde te worden bij geregeld, en gitarist Nels Cline stuurde meteen zijn ontregelende noise rond. De toon was gezet.
En over ontregeling gesproken. Als derde nummer (al) kwam Via Chicago, een van de klassiekers uit het oeuvre. De ontwikkeling van Wilco van alternative country naar alternative rock wordt in dit nummer samengevat.
De rust van de melodie wordt op een op het oog willekeurig moment verstoord door drummer Glenn Kotche die opeens op ongeveer alles tegelijk slaat en mept wat voor, achter en om hem heen staat opgesteld – en dat drie keer – en de gitaren gieren mee. Alle drie keer eindigt de ketelmuziek precies op het moment dat in de melodielijn de volgende rustige passage aanstaande is. Zo’n schitterend contrast.
(onder de foto gaat de tekst door)
Ergens vooraf stond aangekondigd dat de groep bij deze tour de nadruk zou leggen op werk van de albums The Whole Love en A Ghost Is Born. Van The Whole Love werd niets gespeeld, van A Ghost Is Born twee: Handshake Drugs en het Beatlesque Hummingbird, dat een fantastische uitvoering kreeg. Het enige lied waarbij Jeff Tweedy geen gitaar om had terwijl hij het zong.
Primus inter pares Tweedy had er zin in, zelf was hij alweer afgeslankt, leek het. Dat is de kracht van Wilco, nee, niet het afvallen, maar er zin in hebben. Ze kennen elkaar door en door, weinig bands zijn zo geolied en op elkaar ingespeeld, maar op geen enkel moment draaien ze braaf hun liedjes af. Er is altijd prikkeling.
Het is ook bij ieder optreden een mooi gezicht hoe Tweedy, terwijl hij met de andere leden rustig en soepel de basis legt, bewonderend en studerend staat te kijken hoe Nels Cline deze avond de legendarische gitaarsolo van Impossible Germany eens zal uitvoeren. Cline weet de solo van deze populaire klassieker te doorspekken met moleculen uit de melodie terwijl hij verder bezig is ins Blaue hinein te soleren, en dat gaat gierend, snel, lyrisch, diep, hoog. Altijd weet hij de weg uit het doolhof weer te vinden. Zodra de verspreide moleculen weer samenkomen, weet de rest van de band dat het slot van het nummer eraan komt. Een en al open doekjes voor Cline. En altijd een goedkeurende grijns van Tweedy.
De bekende songs sprongen er dus uit. Een verwijt zou kunnen zijn dat de band zodoende drijft op oud werk – waar het publiek geen bezwaar tegen heeft. Al werd er ook recent en zelfs nieuw werk gespeeld. Losing Traction werd aangekondigd als ’a new song’. Wilco speelde dit nummer voor het eerst in juni. De tekst is niet los te zien van de politiek-maatschappelijke situatie in de VS:
The sky’s still blue, whatever they say
Lately the truth is losing traction
I don’t think we should ever get used to living this way
Verder geen nieuw werk, geen nieuw album aan de einder. Niet om Tweedy te verdedigen, dat heeft hij niet nodig, maar hij was nog recent in Utrecht als solo-artiest, waar hij begeleid door zijn naaste familie en buren werk speelde van een solo driedubbel-elpee. En hij trad in juni live op met Billy Bragg. ‘Hun’ versie van California Stars kwam in Nijmegen ook langs. Tweedy en zijn oude kompaan Jay Bennett zetten ooit de tekst van Woody Guthrie op muziek en Bragg en Wilco zetten het op het album Mermaid Avenue (1998).
Lang verhaal kort (wat niet meer kan): Tweedy is nogal druk.
Recent werk was er in de vorm van het fraaie Annihilation van de ep Hot Sun Cool Stroud (2024) en het al even fijne Bird Without A Trail / Base Of My Skull van de country-getinte elpee Cruel Country (2022). Terwijl ze voor het laatste nummer van de toegift teruggrepen op I Got You (On The Other End of The Century) van Being There. Die dubbelcd kwam dertig jaar geleden uit. De rijkdom om uit zo veel moois te kunnen kiezen.