Een Drentse thriller, waarom niet? Anne Doornbos schreef er al vier. Toch blijft het bijzonder. En over een thriller in het Drents schrijf je in het Nedersaksisch, begriep ie wa?
door Martin ter Denge
Ab Hilbers is nen dikken boer oet Bunervenne. Hee zut oaveral geld in en dat nemp neet alleman em in dank of. Ofzichtelike windmöllen op zien land, grondverknooienden leliekweek en dan is he ook nog es groot leefhebber van de jacht. Hee dut naargens wat op oet, hef naargens wat biej en nums kan em wat maken. Töt hee verdwient en pas moanden later wier opdok. In ne koele in een maïsland. Hartstikke morsjedood.
Et is alwier zien veerde politieroman rond et leaven van inspecteur Freek Rossing, nen wat nosterigen eulderen detective, en noe lik Anne Doornbos (1948) et der verdan makkeliker oet te skudden.
Et gevoar besteet um biej zo wat biejzunders as nen Drentsken roman metene in de lofpriezingen te sketen. Wo vake kump dat noe vuur? A’j vanoet Twente kiekt is et ne megaprestatie. Twente steet der skroa biej nöast met as ennigste waark van betantie De Boetenste Duusternis van Johan Gigengack. En den is al mear as 60 joar old. Of nemt ’n Biebel. Nog eulder. Mer den nemp nen duursnee vakantieman (m/v) ducht miej neet met um lekker an et strand te leazen. Dus in dat opzicht is et een kearlswaark (m/v), veer romans vol duustere moordzaken. Doornbos skeppet hoaste zien egene genre: Drenthe-Noir.
Mer a’j een betten nuchter noadenkt mu’j de blik vuurbiej de sproake können richten. Et is ja gewoon nen roman, woervan as et der miljoenen gef op de wearld. Tovallig is dissen in et Drents. Et zeg mear oaver al dee andere zogenaamde skrievers in disse kontreien dat ze et nit in de egene sproake doot. Mer good, in et land van de hunebedden hebt ze et dan ook fein terechte dat der ne stichting Het Drentse Boek is, wat der gewoon dagwaark van maakt. Leas iej met, Twente, Salland en ’n Achterhook?
Drents dus. A’j twee bladzieden wieder zint veul iej der ja niks mear van. Kump biej dat et Drents ne togankelike, hoast Hollandse, good onderheuldene skriefwieze hef woer’t Doornbos hoaste dogmatisch anjager van is. Hee kik ook wal oet at he gin hele obskure typisch Drentse oetdrukkingen of weurde gebrok. Of mag wean at Drents dee gewoon neet hef. Doornbos hef nen rechttoe rechtan-stiel zonder opsmuk of commoties op de hoed.
Hee dut mangs van wisse A- of N-weagen dee as vaste heel bekend zint vuur nen duursnee Drent. Leu der boeten zeg et neet völle. Wo hard a’j der ook magnt jagen, et nemp der vuur nen neet-Drent wal een betten de snelheid oet. Net as ne grote wesseling van scènes dee as et verhaal mer hele kleine trädkes vuuroet drievt. Mer van em gin lyrische beskrievingen oaver et mooie Drentse land of wo as de zunne de velden met ne goldene hande langs de begrösde wangen strik. Heel fein. Doarduur vlög et oge oaver de riegeln en kan et zik skaarpstellen op dat wat der to dut: ’n inhold.
En doar hef zik Doornbos de harsens depe vuur eploagnd. Verskeidene moalen denk iej biej een poar karakters: ‘Jahaa, vriend.’ Mer dan blik et toch net wier anders te zitten. Nen leazer zol können meanen at völle karakters toch wal froai nosterig zint. Mer dat is skienboar gewoon Drents. Tukkers zint duurgoans ook wat babbeliger anelegd. Met zo ne True Detective-achtige setting as een liek in ne lösse koele lik et al rap ritueel en doar had Doornbos wallicht mear oet können halen. Mer van de andere kante; nen gestoorden serial killer oet Smilde? Wat ducht der oe zelf van? Dus wat dat angeet is Doornbos ziene keuze logisch. Mer et thema van van olders op kinder duuregeven trauma’s, of et (te) völle zwiegen van de Nedersaks kriegnt good de ruumte. Et beneumen is der een oordeel oaver hebben: ‘Doar doo’w hier neet oaver.’
Umdat dit een veerde book is oet ne riege, wördt ’n leazer achted al te weten wo as alle volk wat vuurbiej kump in mekaar stek. Mangs zitt der verwiezingen in noar eardere zaken. Dat gef niks en et is ook good te leazen zonder dee vuurkennis, mer bödt neet völle achtergrond oaver karakters dee as mangs best lange andacht kriegnt. Doarduur besteet et gevoar dat ze een betten plat blievt. Pun intended. Mer de karakters dee ’n andacht kriegnt, loatt subtiel weten wat Doornbos oaver zaken dech, zonder et hardop oet te sprekken. Et zint dan wal typisch Drentse dinge, mer dee vernemme wiej in Twente ook wal.
Wellicht hef Doornbos helemoal neet et plan ehad um ne zammeling waark van hoogskrieverieje te maken. Mer a’j zo’n betten ’n ennigsten platten thrillerskriever zint, wördt et dat vanzelf. Et is te hoppen at Doornbos nog een poar joar metkan, want Rossing hef nog aait gin pensioen en de Drenten zint skienboar een moordlustig volk.
Anne Doornbos:
Het offer an de poal.
