Home

recensie: LEONIEKE BAERWALDT – WAT NIET VERGAAT

Brabant heeft een soortement eigen Boekenweekgeschenk: het Brabants Boek Present. Dit keer geschreven door Leonieke Baerwaldt, schrijfster van twee terecht zeer geprezen romans. Haar Present is een – en dit is als compliment bedoeld – bijeengeraapt stel verhaallijnen die fijn in elkaar grijpen en samen luchtiger zijn dan haar eerdere werk.

Zoek op: Willem van de Moosdijk. Google antwoordt: ‘misdadiger’. Wel zo helder, het laat weinig ruimte voor twijfel. Van de Moosdijk (1926-2017) was een kruidendokter, maar in de door Google ingezette heldere lijn: een kwakzalver. Hij grossierde in kruiden, meende dat hij oplossingen had voor zo ongeveer alle kwalen. En een zo rotsvast geloof in zijn eigen leugens dat hij waarschijnlijk ook een kruid had tegen een gebroken been.
Overvaller was hij ook. De politie kwam zijn huis uitkammen. De agenten vergaten in de stofzuigerzak te kijken.

Zeker in Brabant, maar ook landelijk was hij een bekend figuur. Zijn verhaal, en het boek De kruidendokter van Arie van der Lugt, stonden aan de basis van Wat niet vergaat, het Brabants Boek Present van dit jaar, geschreven door Leonieke Baerwaldt – mooi een schrijversnaam op -dt, maar dit terzijde.

Het is niet de enige bron. Ook Tijl Uilenspiegel flaneert door de tekst. Willem de boef, Tijl de schelm. Plus delen uit een proces van de rechtbank en uit documentaires. Een aantal passages is in de Brabantse volkstaal, naar de auteur specificeert: het Eindhovens.

Maar vooral zit er ook een meta-laag in. In Wat niet vergaat gaat het ook over een schrijfster die het eervolle verzoek heeft gekregen het Brabants Boek Present te schrijven. Wat haar niet zo goed afgaat, zo vlak voor het einde wil ze opdracht eigenlijk weer inleveren. ‘Het spanningsveld tussen onwaarheid en fictie begint me op te breken,’ schrijft ze. Mooi: niet waarheid versus fictie, maar onwaarheid versus fictie. Boef en schelm. Vriend Constant vindt dat ze een kans vergooit.

Voor zo’n klein boek – het heeft de grootte van het landelijke Boekenweekgeschenk, 96 pagina’s druk – zitten er veel personages in. Het broertje van de schrijfster bijvoorbeeld. Samen hadden ze vroeger al een fascinatie voor de kruidendokter en nu kon ze zo maar ‘een klus’ van maken. Tijd zat. ‘Deadlines zijn een rollator voor de slecht schrijvende’.

Broertje en zij hebben het idee dat er in het verhaal van Willem (de achternaam valt niet) een film zit. De aanzetten tot het scenario krijgen we ook te lezen. Ja, dit Present heeft een fraai spectrum aan vormen en verhalen. Want ‘mama’, die Willem nog in bescherming neemt omdat sommige mensen heus geholpen waren met zijn melanges, heeft veel materiaal over en van hem verzamelt. In het Brabants.

Dit is nog niet alles. Baerwaldt citeert ook best ruim uit Dagboek van een dief, de klassieker van Jean Genet. Passages die de gedachtenwereld van een misdadiger als Willem uitdiept.

Het lijkt veel, het is veel, maar het is ook compact. En grappig op vele plaatsen. Wat het Present een boek maakt voor een breed lezerspubliek, zoals ook het Boekenweekgeschenk van dit jaar, van Gerwin van der Werf ook lezers kon aanspreken die geen Literatuur lezen. Op naar Brabant. De actie liep dit weekend af, maar het is vast nog ergens te vinden/koop.

Leonieke Baerwaldt: Wat niet vergaat. Was gratis bij aankoop van 15,00 euro aan boeken bij een Brabantse boekhandel.

Foto Bert Verhoeff for Anefo

Foto: Bert Verhoeff for Anefo, CC BY-SA 3.0 NL https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/nl/deed.en, via Wikimedia Commons