Het is een boek dat je niet meteen ‘aan de botten’ komt, aanspraak maakt op je gevoel of emotie, maar wel een beroep doet op je wendbaarheid en incasseringsvermogen als lezer. En op je kunst om te lachen, om niet alles zo ernstig te nemen. Want Wolf Haas neemt je met Kortsluiting behoorlijk te grazen en vooral in het begin van het boek -als je nog niet gewend bent aan de snelle omschakelingen – moet je af en toe je bril afzetten en in je ogen wrijven. Waar zijn we nu weer beland?
door: Geke Mateboer
Wackelcontact heet het boek in de oorspronkelijke verschijning van 2025 en ik moest het even opzoeken, een accuraat Nederlands woord lijkt er niet te bestaan voor een loszittend stopcontact? De vertalers Kris Lauwerys en Isabelle Schoepen maakten er Kortsluiting van (mei 2026) en die term dekt nagenoeg de lading voor wat er gebeurt in het boek. Want het knettert en vonkt hier en daar. Het is een beetje het Droste-effect, maar dan in woorden.
Franz Escher, een puzzelverslaafde uitvaartbegeleider, zit te wachten op de elektricien, want het stopcontact boven zijn aanrecht zit los, en terwijl hij wacht leest hij een boek over een belangrijke maffia-informant die luistert naar de naam Elio Russo. Russo zit in een Italiaanse gevangenis, maar zal binnenkort worden vrijgelaten. Hij heeft zoveel mensen verraden dat hij zijn leven niet zeker is en z’n toekomst somber inziet. Hij slaapt dus slecht en leest een boek. Over een man die Franz Escher heet, die zit te wachten op een elektricien die zo dadelijk zijn kapotte stopcontact komt repareren.
Dat lijkt misschien simpel, maar die overgang voltrekt zich zonder dat je het helemaal in de gaten hebt; het ene moment zit je nog volop in de strapatsen van Ndrangetha, cosa nostra, camorra en de kroongetuige Elio Russo, die ervan overtuigd is dat ze hem bij zijn vrijlating meteen zullen ‘omleggen’ en die zich zelfs in de cel meent te moeten beschermen tegen dat alomtegenwoordige volk, met in zijn rechterhand een tandenborstel geklemd waaraan een scheermesje is bevestigd. De onderzoeksrechter (genoemd naar de beroemde Siciliaanse maffia-jager Falcone) is hem goed gezind en zal hem later zelf via een geheime operatie op zijn motor naar een schuiladres brengen, zodat Elio met een compleet nieuwe identiteit weer ergens op kan duiken als eenvoudige fietsenmaker. Of elektricien? Dat vraag je je wel even af, maar dat lijkt je toch al te gortig, als ‘Elektro Janko’ met blauwe pet, volle baard en mooie donkere ogen opduikt voor de intercom van Franz Escher. ‘Grüß Gott. Ik kom voor het stopcontact’. Terwijl de man aan het werk is in de keuken, leest Franz – die toch verder even niks te doen heeft – op de bank verder hoe Elio met de onderzoeksrechter de gevangenis uit komt en in de nacht zijn eigen graf te zien krijgt. Want zijn verdwijning moet grondig zijn, hij heeft ‘zichzelf van kant gemaakt’ en Marko Steiner is zijn nieuwe naam.
In de keuken van Escher voltrekt zich intussen een drama, waar de puzzelwaanzinnige zelf debet aan is, want hij haalt elektrische knoppen door elkaar en prutst aan zekeringen waar hij niet aan zou moeten komen.
‘Op hetzelfde ogenblik hoorde hij een zacht klakgeluid in de keuken. Dat laconieke geluid was afkomstig van een schroevendraaier die op het aanrecht viel. De luide dreun bereikte Eschers oren niet onmiddellijk, maar met een kleine vertraging’
En dan beginnen de verhalen van die twee, Escher en Steiner om elkaar heen te wervelen en zelfs in elkaar over te vloeien met de snelheid van het licht, om maar eens wat te noemen, en volgen de gebeurtenissen elkaar in rap tempo op. En lees je jezelf in datzelfde tempo naar het verrassende einde van Kortsluiting.
Wie Wolf Haas was wist ik niet, maar de in Wenen woonachtige schrijver geniet grote bekendheid in Duitstalige landen met zijn negen Brenner misdaadromans, verwierf de Bremer Literatur-Preis, de Wilhelm Raabe-Preis en de Jonathan Swift-Preis. Kortsluiting is – voor zover ik kan overzien – zijn eerste boek dat in het Nederlands werd vertaald. Toen hij jaren geleden aan Wackelkontakt begon te schrijven ging hij ervan uit dat het plan voor het boek niet zou werken, omdat het misschien veel te ingewikkeld zou worden. “Maar het idee was zó vermakelijk dat ik dacht: ik laat het erop aankomen.” zegt hij in een interview met ARD/NDR. “Ik wilde een boek schrijven waarin de romanfiguur na een paar pagina’s een boek ter hand neemt en begint te lezen. Ik dacht: wat zou het een mooi effect zijn, wanneer je als lezer bij deze romanfiguur over de schouder kunt meekijken en kunt meelezen, zoals je in de tram de krant van je buurman meeleest. Die lichte verwarring, dat je je als lezer afvraagt: wat gebeurt hier nu eigenlijk? Ik ben net begonnen aan een roman, en nu ben ik per ongeluk in een ander boek terechtgekomen… Dat gegeven bezorgde me een diepe vreugde. Ik stelde me voor dat je je tijdens het lezen zou afvragen of je misschien een misdruk hebt gekregen.”
Een misdruk is het allesbehalve, wel een hyperintelligent en vermakelijk boek, dat qua formaatje nog makkelijk in de vakantiekoffer past.
Wolf Haas: Kortsluiting
256 pagina’s. Meridiaan Uitgevers
Foto header: Drazen Bajer, Pixabay