Er valt best iets af te dingen op The hate U give van debutant Angie Thomas. Maar een ding staat boven alles: het op een ware gebeurtenis gebaseerde boek maakt pijnlijk duidelijk hoe weinig wij lezen vanuit niet-wit perspectief, geschreven door een niet-witte auteur.

‘The Hate U Give Little Infants Fucks Everybody’
(songtekst van Tupac waaraan het boek z’n titel ontleent)

Dat is misschien ook meteen waarom The hate U give al voor verschijnen een enorme hype werd. De aanbeveling – ‘Angie Thomas heeft een prachtig, briljant en hartverscheurend boek geschreven dat alles in zich heeft om een klassieker te worden’ van John Green op de cover, auteur van Een weeffout in onze sterren, was dan ook niet nodig geweest. Het boek is verschenen in 19 landen en een verfilming is al in de maak, met Amandla Stenberg (The hunger games) in de hoofdrol.

Het ís dan ook een belangrijk verhaal dat Angie Thomas vertelt. Starr Carter woont in een armoedige wijk in een grote Amerikaanse stad die model staat voor bijna iedere stad in de USA. Haar vader heeft in de gevangenis gezeten, heeft een zoon bij een andere vrouw, maar heeft een herkansing gekregen die niet voor iedereen is weggelegd; hij heeft een supermarkt waarin hij ook verschoppelingen een nieuw perspectief biedt. Ook Starr’s moeder heeft een prima baan, al moet ze als verpleegster in een ziekenhuis vaak dubbele diensten draaien om haar kinderen de toekomst te geven die ze voor hen wenst: een leven zonder drugs, geweld en gangs waarin moord en doodslag onontkoombaar is.

Starr gaat daarom naar een witte privatschool in een dure wijk. Daar is ze een buitenstaander, de enige Afro-Amerikaan. Ze moet er een andere taal spreken dan thuis. Ze moet zorgen dat ze bij de populaire meiden hoort. Starr leeft op school in een andere wereld dan thuis, in haar zwarte wijk. Dat ze een wit vriendje heeft, kan ze dan ook beter niet vertellen tegen haar vader; hij zou het als verraad aan haar achtergrond kunnen zien en als gebrek aan trots.

De dunne grens waarop Starr dagelijks balanceert, wordt op hartverscheurende wijze doorbroken als Starr op een avond na een feestje samen met haar jeugdvriendje Khalil in zijn auto naar huis rijdt. Ze worden staande gehouden door de politie. Khalil is verontwaardigd omdat hij voelt dat hij niet zou worden gecontroleerd als hij wit was geweest en maakt één opmerking en één beweging teveel. Hij wordt neergeschoten. Later zal de agent vertellen dat hij veronderstelde dat Khalil gewapend was.

Dit verhaal – gebaseerd op de dood van de 18-jarige Michael Brown die in 2014 in Ferguson-Missouri zonder aanleiding werd neergeschoten door een politie-agent – is al duidelijk voor wie begint in The hate U give. We weten dat Starr getuige is van de dood van Khalil, we weten dat hij wordt neergeschoten omdat segregatie nu eenmaal diep is geworteld in de Amerikaanse samenleving. Het is dan ook niet de dood van Khalil die centraal staat in The hate U give, maar de onmogelijkheid om je te ontworstelen aan je afkomst, als je wordt geboren als Starr Carter.

Het zijn duivelse dilemma’s waar de jonge Afro-Amerikaanse voor komt te staan. Ze heeft van huis uit trots meegekregen. Trots, maar Starr heeft ook geleerd dat de regels van de samenleving maken dat ze extreem voorzichtig moet zijn. ‘Ga nooit tegen de politie in’. ‘Zeg niets terug ook al word je beschuldigd van iets wat je niet hebt gedaan’. Kortom: verloochen jezelf als je met autoriteiten in aanraking komt.

En tegen de regels die haar tweede natuur zijn geworden, moet Starr vechten; als ze tenminste durft op te komen voor haar dode jeugdvriend, die in Starrs ogen gewoon is vermoord.

In eerste instantie heeft ze het lef niet. Ze vertelt niemand op haar witte school – ook haar vriendje niet – dat zíj de getuige was. Totdat Starrs gevoel voor rechtvaardigheid haar moedig maakt. De politieagent verdient in haar ogen niet de bescherming van de autoriteiten. Hij heeft geschoten vanuit haat, haat voor alles wat zwart is. Of dat waar is valt te bezien. Het was interessant geweest als Angie Thomas ook het perspectief van de witte agent had toegevoegd. Het zou immers best kunnen zijn dat hij net zo bang was als Starr en Khalil.
Hoe dan ook: wat er dan gebeurt is ongelooflijk. Naar, bizar, maar ook belangrijk. Belangrijk genoeg om te beseffen dat The hate U give niet zomaar een boek is, maar de eerste jeugdroman geïnspireerd op de Black Lives Matter-beweging.

En hoewel Angie Thomas misschien wat al teveel tover-ingrepen nodig heeft om Starr te maken tot de ideale hoofdpersoon, is het haar onmiddellijk vergeven. De Amerikaanse heeft het in haar debuut voor elkaar gekregen om personages te scheppen die wij zelf zouden kunnen zijn. Dat zorgt er voor dat je – ook al leef je niet in de getto van een Amerikaanse stad, je wordt uitgedaagd om in te voelen hoe het is om altijd weer vanuit vooroordelen te worden beoordeeld. Daarover aan het denken te worden gezet, dat kunnen we hier ook heel goed gebruiken.

Er zijn meer schrijvers die de lezer uitdagen om in de huid te kruipen van iemand die met grove schendingen te maken heeft vanwege een donkere huidskleur. Maar Angie Thomas hoeft niet te overwinnen wat bijvoorbeeld Christine Otten moest verdedigen nadat haar We hadden liefde we hadden wapens verscheen, de roman vanuit zwart perspectief over de gewapende verzetsstrijder Robert F. Williams: Kun je als witte Europese vrouw schrijven vanuit zwart Amerikaans manlijk perspectief?

Angie Thomas ís donker en Amerikaans. Dus kunnen we wat betreft The hate U give de omweg-discussies meteen overslaan.

the-hate-u-give-omslagAngie Thomas: The hate U give
Vertaling: Jasper Mutsaers
363 blz. 19,99 euro.
Moon

 

 

 

angie-thomas-portretAngie Thomas is geboren en getogen in Jackson, Missisippi. In haar tienerjaren trad ze regelmatig op als rapper. Angie heeft een Batchelor of Fine Arts in creatief schrijven van de Belhaven University en won de Walter Myers Grant 2015. Haar debuut is uitgegeven in meer dan twintig landen en wordt verfilmd door Fox 2000 met George Tillman als regisseur.

featured image: Thomas Hawk